Φίλοι της Ειδικής Αγωγής: ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ

Θεοδώρα Παπαδοπούλου, PhD

Γλωσσολόγος, Διευθύντρια Προγραμμάτων Ειδικής Αγωγής

New York College

Οι Μαθησιακές Δυσκολίες έχουν αρνητικές επιδράσεις και στην εκμάθηση της ξένης γλώσσας. Γενικά, θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα ίδια γνωστικά πεδία παρουσιάζουν ελλείμματα και στη μητρική και τη ξένη γλώσσα. Εάν για παράδειγμα ένα άτομο παρουσιάζει προβλήματα στην ορθογραφημένη γραφή στην Ελληνική γλώσσα, το ίδιο πρόβλημα θα έχει και στα Αγγλικά (Rooney, 1995, Schwarz, 2000). Αυτό που διαφοροποιείται είναι ο τρόπος και ο βαθμός εκδήλωσης των προβλημάτων.

Μελέτες έχουν αποδείξει ότι τα άτομα με μαθησιακές δυσκολίες που μαθαίνουν μια ξένη γλώσσα, χωρίζονται σε δύο κατηγορίες:

1η κατηγορία : Τα άτομα μπορούν να κατανοήσουν τη δομή της γλώσσας και να αποκτήσουν λεκτική ευχέρεια με χρήση ιδιωματικών εκφράσεων και καλή προφορά αλλά δυσκολεύονται πολύ στη γραφή και την ανάγνωση της ξένης γλώσσας.

2η κατηγορία : Τα άτομα μπορούν να διαβάσουν, να γράψουν και να κατανοήσουν στοιχειώδη γραμματικά φαινόμενα αλλά δεν καταφέρνουν να μιλήσουν με ευχέρεια και να έχουν υψηλές επιδόσεις στην ακουστική εξέταση.

Συνοψίζοντας τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ένας μαθητής με μαθησιακές δυσκολίες στη ξένη γλώσσα, θα μπορούσαμε να πούμε ότι :

* Δυσκολεύεται να ακολουθήσει το ρυθμό των άλλων μαθητών.

* Δυσκολεύεται να απαντήσει γρήγορα και αυθόρμητα σε ερωτήσεις κατανόησης.

* Αφιερώνει πολύ περισσότερο χρόνο στην εκμάθηση της ξένης γλώσσας από ότι οι άλλοι συμμαθητές του.

* Δυσκολεύεται στην απομνημόνευση του νέου λεξιλογίου

* Δυσκολεύεται να ακολουθήσει οδηγίες, ιδιαίτερα όταν δίνονται στη ξένη γλώσσα.

* Κάνει αρκετά ορθογραφικά λάθη.

* Δυσκολεύεται να θυμηθεί τους ήχους των λέξεων.

Οι Μαθησιακές Δυσκολίες πρέπει να διαγνωστούν πριν την εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας διότι:

1. Το άτομο γνωρίζει τις αδυναμίες του και προσπαθεί να τις βελτιώσει με τη βοήθεια του καθηγητή. Δεν μειώνεται η αυτοεκτίμηση του και δεν χρειάζεται να αποδείξει ότι τα λάθη του δεν είναι αποτέλεσμα τεμπελιάς ή αδιαφορίας.

2. Το άτομο λαμβάνει ειδικές οδηγίες και διευκρινίσεις από τον καθηγητή του ο οποίος γνωρίζοντας τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το άτομο με μαθησιακές δυσκολίες, κάνει όλες τις απαραίτητες διδακτικές προσαρμογές προκειμένου να δημιουργήσει φιλικό περιβάλλον μάθησης σε όλους τους μαθητές του.

3. Δεν δημιουργούνται αρνητικές εμπειρίες μάθησης που εμποδίσουν σε κάθε περίπτωση την ακαδημαϊκή εξέλιξη ενός ατόμου.

Οι μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες θεωρούν την εκμάθηση της ξένης γλώσσας ως ένα ταξίδι εξερεύνησης σε κάτι καινούργιο που πιθανόν τους δώσει την ευκαιρία να γευτούν επιτυχίες και να αισθανθούν χρήσιμοι σε ένα καινούργιο περιβάλλον μάθησης.

Πολλές φορές όμως συναντούν πρακτικές δυσκολίες:

1. Τα ξενόγλωσσα βιβλία , στην προσπάθεια να φανούν ελκυστικά και ενδιαφέροντα, γίνονται πολλές φορές δυσνόητα. Οι πληροφορίες δεν είναι σαφείς και ο μαθητής με μαθησιακές δυσκολίες αρκετά συχνά, αποχωρεί από τη τάξη μη έχοντας κατανοήσει τι ακριβώς του ζητήθηκε να κάνει.

2. Μερικά ξενόγλωσσα βιβλία δεν αφιερώνουν αρκετά κεφάλαια για
επανάληψη. Ο μαθητής με μαθησιακές δυσκολίες χρειάζεται επανάληψη για να συγκρατήσει στη μνήμη του όσα έχει διδαχτεί. Οι νέες πληροφορίες θα συνδεθούν αργότερα με τις παλιές και έτσι θα επιτευχθεί η μάθηση.

3. Βασικό πρόβλημα για τους μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες είναι η αντιγραφή πληροφοριών από τον πίνακα. Χρειάζονται περισσότερο χρόνο από τους ομολόγους τους και αδυνατούν να
αντιγράψουν κάτι σωστά υπό πίεση χρόνου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι αρκετές φορές τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν μεγαλύτερη πρόοδο στη ξένη γλώσσα λόγω των διαφορετικών εκπαιδευτικών μεθόδων που εφαρμόζονται μέσα στη τάξη. Για παράδειγμα, στη ξενόγλωσση εκπαίδευση εφαρμόζονται πολυαισθητηριακές μέθοδοι διδασκαλίας που κάνουν τη μάθηση γρηγορότερη και αποτελεσματικότερη. Τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες ωφελούνται επίσης μέσα από ομαδικές εργασίες και εκπαιδευτικά παιχνίδια που εφαρμόζονται στη τάξη. Η χρήση των ηλεκτρονικών υπολογιστών σίγουρα καθιστά τη μάθηση γρηγορότερη. Υπάρχουν πολλά εκπαιδευτικά προγράμματα που βοηθούν στην εκμάθηση γραμματικής, λεξιλογίου και κατανόησης κειμένου. Τα παιδιά μαθαίνουν μέσα από ήχους, εικόνες, παιχνίδια και εικονικά περιβάλλοντα που καταφέρνουν να «τραβήξουν» την προσοχή του μαθητή και να μετατρέψουν τις βαρετές ασκήσεις επανάληψης σε ενδιαφέρουσες δραστηριότητες.

Τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες δεν θα πρέπει να απωθούνται από την ξενόγλωσση εκπαίδευση. Αρκετές φορές, οι θετικές εμπειρίες μάθησης που λαμβάνει ένας μαθητής στην ξενόγλωσση τάξη λειτουργούν ως κινητήρια δύναμη και στο γενικό σχολείο.

Αναγνωρίζοντας τα δυσλεξικά παιδιά

Α. Δυσκολίες στην ανάγνωση

-παράλειψη γραμμάτων ή συλλαβών

-αντιμετάθεση, πρόσθεση ή αντιστροφή γραμμάτων ή συλλαβών

-έντονη δυσκολία στην ανάγνωση συμπλεγμάτων

-αργός ρυθμός ανάγνωσης

-μη τήρηση των σημείων στίξης (διαβάζουν χωρίς να "χρωματίζουν" καθόλου τη φωνή τους-δε σταματούν σε κόμμα ή τελεία)

-συλλαβική ανάγνωση

-αδυναμία συγκέντρωσης-διαταρακτικότητα-μικρή διάρκεια προσοχής

-χάσιμο αράδας (χάνουν εύκολα τη θέση του σημείου που διαβάζουν και πολλές φορές συνεχίζουν να διαβάζουν μερικές σειρές πιο πριν ή πιο μετά)

-κατα την ανάγνωση, όταν δυσκολεύονται σε κάποιες λέξεις δεν τις διαβάζουν αλλά τις μαντεύουν, παρασυρόμενα απο κάποια γνωστή τους συλλαβή ή κάποια λέξη που είναι οικεία σε αυτά (π.χ. παιδί αντί παιδικός)

-αδυναμία κατανόησης του περιεχομένου του κειμένου

Β. Δυσκολίες στη γραφή και την ορθογραφία

-παράλειψη γραμμάτων (π.χ. τραπζι αντί τραπέζι)

-αντικατάσταση γραμμάτων (π.χ. πεστέτα αντί πετσέτα)

-σύντμηση λέξεων (π.χ. τρέχω αντί τρέχοντας)

-αντιστροφή γραμμάτων (π.χ. σωτσό αντί σωστό)

-αντιστροφή συλλαβών σε μία λέξη (π.χ. νωδι αντί δίνω)

-ορθογραφικά λάθη-αδυναμία αυτοματοποίησης των βασικών καταλήξεων (αρσενικά σε -ης, θηλυκά σε -η, ουδέτερα σε -ι, ρήματα σε -ω κτλ)

-αδυναμία τήρησης των αποστάσεων ανάμεσα στις λέξεις (π.χ. ημητέραμουμαγειρεύει)

-καθρεπτική γραφή γραμμάτων και λέξεων (π.χ. 3 αντί ε)

-αντικατάσταση γραμμάτων των οποίων οι ήχοι (φθόγγοι) είναι φωνολογικά συγγενείς (χειλικοί, οδοντικοί. ουρανικόληκτοι , π.χ. β-φ, θ-δ, γ-χ) ή αντικαταστάσεις φθόγγων που μοιάζουν μεταξύ τυος ως προς τη μορφή

-προσθήκες φθόγγων ή συλλαβών

-δυσκολία στον τονισμό και γενικότερα στη χρήση των σημείων της στίξης

-αδυναμία διάκρισης των κεφαλαίων γραμμάτων - πολλές φορές χρησιμοποιούνται όταν δε χρειάζονται (π.χ. Σημερα πήγα Στο σχολείο.)

-έντονη κακογραφία

-χρήση περιορισμένου λεξιλογίου- αδυναμία εκφραστικής ικανότητας

-συντακτικά λάθη - οι προτάσεις των παιδιών δεν είναι σωστά δομημένες

Γ. Δυσκολίες στην αριθμητική

-δυσκολίες στις βασικές πράξεις των μαθηματικών (πρόσθεση, αφαίρεση, πολλαπλασιασμός και διαίρεση)

-αδυναμία νοερών πράξεων (πολλές φορές τα δυσλεξικά παιδιά χρησιμοποιούν τα δαχτυλά τους ή άλλα αντικείμενα για να κάνουν πράξεις)

-αδυναμία κατανόησης βασικών εννοιών όπως του μεγέθους, της ποσότητας, της μεταβολής, της μετάθεσης

-δυσκολία στην εκμάθηση της προπαίδειας του πολλαπλασιασμού

-δυσκολία στην εκτέλεση διαδοχικών βημάτων στις αριθμητικές πράξεις

-αδυναμία κατανόησης της εκφώνησης των μαθηματικών προβλημάτων